Walvissen kijken in Tromso: bultruggen, orka's en een seizoen dat de vis volgt

De Noorse voorjaarspaaiende haring is een van de grootste visbestanden ter wereld. Elk najaar trekt een groot deel ervan naar diep, beschut fjordwater in Noord-Noorwegen om te overwinteren, en daar blijft hij in enorme concentraties tot het einde van de winter.

Bultruggen en orka's volgen. Beide foerageren op dezelfde scholen en beide gebruiken ze dezelfde strategie op een andere manier: orka's werken als familiegroep en drijven de vis samen in een dichte bal vlak onder het oppervlak, en bultruggen schieten met open bek door de bal heen. Op een goede dag ziet u beide tegelijk, met meeuwen en zeearenden die boven hen het oppervlak afspeuren.

De adder onder het gras, en wat deze niche bijzonder maakt, is dat de vis zich verplaatst. De afgelopen decennia zijn de overwinteringsgebieden opgeschoven: Vestfjorden in de jaren negentig, daarna Kvænangen, en de laatste seizoenen het water rond Skjervøy, twee tot drie uur ten noorden van Tromsø. Aanbieders volgen, en daarom is een walvissafari hier een lange dag in plaats van een middag, en daarom kunnen een tocht van zes uur en een tocht van twaalf uur in dezelfde week allebei eerlijke boekingen zijn.

Het verklaart ook het seizoen. Wanneer de haring zich eind januari verspreidt, vertrekken de walvissen, en geen enkele aanbieder vaart in april een walvissafari. Alles wat buiten de winter als zodanig wordt aangeprezen, is een fjordcruise met een optimistische titel.

Bultrug. Dertien tot vijftien meter, donker met lange witte borstvinnen, en langzaam. De blow is een hoge, bosachtige kolom die u bij windstil weer van een kilometer afstand ziet. De staart — de fluke — komt omhoog voor een diepe duik, en de onderkant heeft een uniek patroon, waarmee onderzoekers individuele dieren identificeren. Bultruggen doen aan lunge-feeding: ze komen met wijd open bek door een haringbal omhoog, en dat is het meest spectaculaire dat tijdens deze trips gebeurt.

Orka. Zes tot acht meter, onmiskenbaar zwart-wit, en in familiegroepen die tientallen dieren kunnen tellen. De rugvin van een volwassen mannetje steekt tot een meter tachtig boven het water uit en is van heel ver zichtbaar. Ze bewegen snel, werken samen om de school haring te drijven, en zijn meestal het dier dat mensen het meest fotograferen.

Ook hier. Gewone vinvissen — het op een na grootste dier op aarde — duiken sommige seizoenen op. Witbekdolfijnen zijn algemeen. Zeearenden cirkelen de hele winter boven, op zoek naar dezelfde vis.

Wat u niet krijgt, is een garantie. De zichtkansen in een goed seizoen zijn hoog genoeg dat operators ze vermelden, en dagen zonder waarneming komen nog steeds voor wanneer de haring wegtrekt of het weer omslaat.