Dlaczego wieloryby przypływają do Tromsø: śledź i największe łowisko w północnym Atlantyku

Śledzie spędzają lato, żerując na Morzu Norweskim, żywiąc się planktonem w zimnej, produktywnej wodzie. Gdy światło gaśnie, przestają żerować i przenoszą się do osłoniętych wód, aby przeczekać zimę w stanie zbliżonym do uśpienia, stłoczone w ogromne ławice w głębokich basenach fiordów.

Dla drapieżnika to najłatwiejszy pokarm na północnym Atlantyku: miliony ryb, skoncentrowanych, ospałych i przewidywalnych. Humbaki przybywają z terenów rozrodczych oddalonych o tysiące kilometrów, specjalnie po to, aby się nimi żywić. Orki, które żyją wzdłuż tego wybrzeża przez cały rok, gromadzą się tam, gdzie są ławice. Bieliki, mewy i mewy trójpalczaste polują w tych samych wodach.

Późną zimą śledzie odpływają, kierując się na południe wzdłuż wybrzeża, aby złożyć ikrę w rejonie Møre. Wieloryby rozpraszają się za nimi, a sezon kończy się — nie stopniowo, ale w ciągu kilku tygodni.

To także powód, dla którego nikt nie może zagwarantować obserwacji. Ryby są gęsto skupione, ale się przemieszczają, wieloryby podążają za nimi, a łódź, która we wtorek znalazła czterdzieści orek, w czwartek może nie znaleźć niczego. Dobrzy operatorzy komunikują się ze sobą przez radio właśnie z tego powodu.

To, gdzie śledzie spędzają zimę, nie jest stałe. W latach 80. i 90. zimowe ławice przebywały w Vestfjorden, wewnątrz Lofotów, a branża obserwacji wielorybów rozwinęła się wokół Andenes i miasteczek na Lofotach.

W latach 2010. koncentracja przesunęła się na północny wschód, do Kvænangen, a Tromsø stało się naturalną bazą. W ostatnich sezonach ryby gromadzą się wokół Skjervøy, jeszcze dalej na północ, dlatego najdłuższe safari na tej stronie wymagają dwóch–trzech godzin jazdy lub rejsu, zanim zacznie się poszukiwania.

Czynniki sprawcze to najwyraźniej mieszanka temperatury wody, wielkości poszczególnych roczników ryb oraz miejsca występowania planktonu. Nikt nie przewiduje tego z dużym wyprzedzeniem. Operatorzy mogą ci powiedzieć, gdzie zwierzęta były w zeszłym tygodniu, i to jest pytanie, które warto zadać przed zarezerwowaniem sześciogodzinnej wyprawy.

To także przypomnienie, że mamy do czynienia z dziką przyrodą, a nie z przedstawieniem. Wieloryby nie występują w stałym miejscu; podążają za pokarmem wzdłuż wybrzeża, a rejsy gonią za jednym i drugim.